CKM Felsefe Seminerleri

    KADIKÖY BELEDİYESİ-MALTEPE ÜNİVERSİTESİ

FELSEFE SEMİNERLERİ

 FELSEFE TARİHİNDE YOLCULUK

2016-2017

CADDEBOSTAN KÜLTÜR MERKEZİ

(10:00-12:00)

PROGRAM

 

Tarih

Konu

Öğretim Elemanı

Kurumu

Özet

01.10.2016

Eskiçağda Felsefeye Yolculuk I

Doç. Dr. Ahu TUNÇEL

Maltepe Üniversitesi

İnsanın doğayı ve kendisini kavramak için sorduğu sorular bütünü olan felsefe, sıklıkla Eskiçağ Yunan dünyasının öncü filozoflarının çalışmalarıyla birlikte başlatılır. Bu açıdan insanlığın düşünsel gelişiminde Yunan dünyasının ayırt edici özellikleri, öncelikli olarak araştırılmalıdır. Bu türden bir araştırmada yanıt arayışı, ister istemez felsefeyi diğer düşünme biçimlerinden ayırt etmeyi gerektirir. Bu oturumda “mitostan logosa” felsefe serüveninin izleri, Thales’ten başlayarak Miletos Okulunun ve Pythagoras ile ardıllarının görüşleri eşliğinde sürülecektir.

08.10.2016

Eskiçağda Felsefeye Yolculuk II

Doç. Dr. Ahu TUNÇEL

Maltepe Üniversitesi

Eskiçağ Yunan dünyası büyük ölçüde varlığa yönelik bir düşünme biçimine sahiptir. Doğayı anlamaya çalışan bu felsefe, insanın kendisine ilişkin sorgusunda düşünsel bir dönüm noktası olan Sokrates’ten önceki filozofların görüşlerinde somutlaşır. Bu oturumda varlığın neliğine dair verilen ilk yanıt denemelerinden başlayarak, diyalektik düşünce biçiminin temelleri, atomculuğun ilk örnekleri tartışma konusu edilecek; Parmenides, Herakleitos ve Demokritos ile ardıllarının görüşleri ele alınacaktır.

15.10.2016

Eskiçağda Felsefeye Yolculuk III

Doç. Dr. Muttalip ÖZCAN

Maltepe Üniversitesi

Platon Felsefesinin Temel Kavramları: M.Ö. 427 yılında doğan ve M.Ö. 347 yılında ölen Platon’un felsefesi, 20.yüzyılın büyük filozoflarından Alfred Nort Whitehead tarafından felsefenin ana kaynağı olarak kabul edilir ve Platon sonrası felsefenin ona düşülmüş bir dipnottan daha fazla birşey olmadığı ileri sürülür. Whitehead’ın bu savını biraz abartılı bulmakla birlikte, Platon’un varlık ve bilgi felsefesinin olduğu kadar etik ve siyaset felsefesinin de temelini atan asıl filozof olarak kabul edilmesi gerektiği tartışmasız doğrudur. Var olan ve onun türleri ile bilgi ve bilgi türleri arasında kurduğu ilgi, “idealar öğretisi” olarak ünlenen öğretisi, toplum ve insan ruhu arasında kurduğu benzerlik, bireysel ve toplumsal yaşamın amacı üzerine düşünceleri kendisinden sonraki filozofların görüşlerini derinden etkilemiştir.

22.10.2016

Eskiçağda Felsefeye Yolculuk IV

Doç. Dr. Muttalip ÖZCAN

Maltepe Üniversitesi

Aristoteles Felsefesinin Temel Kavramları: Platon’un öğrencisi olan Aristoteles (M.Ö. 384-322), Platon felsefesinin temel kavramlarını ve kendi dönemine kadar yapılmış diğer felsefi tartışmaları eleştirel ve ontolojik bir yaklaşımla yeniden ele alıp varlık felsefesinden sanat ve dil felsefesine kadar çağımızda felsefenin yeni-den keşfedilen hemen hemen her alanında eserler vermiş bir filozof olarak karşımıza çıkar. Aristoteles’in varlık ve var olan arasında yaptığı ayırım, ousia (töz/öz) madde ve eidos (form) konusundaki görüşleri, insan ruhu üzerine yaptığı incelemeler, etik ve siyaset felsefesinin temelini oluşturan pratik bilgiyi teorik bilgiden ayırması kendisinden sonraki felsefi tartışmaların biçimini belirlemiş ve birisi (Platoncu) epistemik diğeri (Aristotelesçi) ontolojik olmak üzere iki temel felsefe yapma tarzının ortaya çıkmasına yol açmıştır.

05.11.2016

Ortaçağda Felsefeye Yolculuk I

Prof. Dr. Betül ÇOTUKSÖKEN

Maltepe Üniversitesi

Karanlık-Aydınlık Ortaçağ: En çok tartışılan konulardan biri Ortaçağın karanlık olup olmadığı konusudur. Yaklaşık on yüzyıl kadar süren bu dönemi, önyargılardan sıyrılmış olarak ele almak büyük önem taşıyor. Her çağ gibi, Ortaçağı da kendine özgü alacakaranlığında, anlamaya çalışacağız. Ortaçağda dışdünya-düşünme-dil ve/veya insan-dünya-bilgi ilişkilerinin nasıl kurulduğunu göreceğiz.

12.11.2016

Ortaçağda Felsefeye Yolculuk II

Prof. Dr. Betül ÇOTUKSÖKEN

Maltepe Üniversitesi

Tümeller Tartışması: Ortaçağdan bize kalan en büyük felsefi miras, nesne-kavram-terim arasında farklı ağırlık noktaları kazanan ünlü “tümeller tartışması”dır. Söz konusu tartışma Ortaçağda felsefi düşünmenin, felsefe bilgisinin yolunu açmıştır. Felsefece dünyaya bakmanın yolunu açan tartışma bizim için bugün de öğretici niteliğini korumaktadır.  

19.11.2016

Rönesansta Felsefeye Yolculuk I

Prof. Dr. Betül ÇOTUKSÖKEN 

Maltepe Üniversitesi

Rönesans ve Keşif Kavramı: Ortaçağdaki nominalizmde temelleri saklı olan, içinde yaşanan bu dünyanın ve yavaşa yavaş insanın da değerinin anlaşılmaya başlandığı bu dönem, belki de karşıtlıkları en çok içinde barındıran dönemdir. “Keşif” kavramının öne çıktığı Rönesansta artık büyü bozulmuştur; hiçbir şey artık eskisi gibi değildir. “Beden”, “doğa”, “inasn” keşif çabasının temel konularıdır. 

26.11.2016

Rönesansta Felsefeye Yolculuk II

Doç. Dr. Ahu TUNÇEL

Maltepe Üniversitesi

Keşifler çağı olan Rönesans, pek çok keşfin yanı sıra devletin de keşfini içerir. Özellikle Machiavelli, bir yandan Eskiçağdan beri süregelen siyaset anlayışının değişime uğramasına neden olurken, diğer yandan devlet ile siyaset arasındaki ayrım yapan ilk düşünür olarak Rönesans’ın en etkileyici figürlerinden biridir. Devlet kavramının arka planı, siyaset-devlet ayrımı, bu oturumda Machiavelli ve çağdaşlarının görüşlerini takiben ele alınacaktır.

03.12.2016

17. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk I

Prof. Dr. Sevgi İYİ

Maltepe Üniversitesi

Felsefe tarihi nedir? Bu soruyla ilgili bazı düşüncelere değinilecek.

17. yüzyılda felsefenin arka planına kısaca değinilecek. Ortaçağ ve Rönesans ile bağları belirtilecek.

17.yüzyılda felsefi düşünüşü belirleyen filozof olarak Descartes’ın bilgi, varlık ve etik görüşleri üzerinde durulacak; bu görüşlerin günümüz için önemi belirlenmeye çalışılacak.

10.12.2016

17. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk II

Prof. Dr. Sevgi İYİ

Maltepe Üniversitesi

Pascal’ın düşüncelerine kısaca değinilecek. Aranedenciler (occasionalistler) üzerinde kısaca durulacak.

Spinoza’nın görüşleri kısaca ele alınacak; görüşlerinin günümüz için önemi belirlenmeye çalışılacak.

17.12.2016

17. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk III

Prof. Dr. Sevgi İYİ

Maltepe Üniversitesi

Leibniz’in bilgi ve varlık görüşleri ele alınacak; “monadlar” görüşü günümüzle ilgisinde yorumlanmaya çalışılacak.

24.12.2016

18. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk I

Öğr. Gör. Dilek ARLI ÇİL

 

Maltepe Üniversitesi

Aydınlanma Kavramı: Bu oturumda “aydınlanma” kavramının çeşitli anlamları üzerinde durulacak ve 18. Yüzyıla Aydınlanma Çağı denilmesinin nedenleri etraflıca ele alınacaktır. Ayrıca felsefe tarihi bağlamında 18. yüzyılın kendisinden önce gelen Rönesans Dönemi ve 17. yüzyılla ilişkisine değinilecek ve bu dönemde ele alınan temel kavramlar ve sorular tanıtılacaktır.

04.02.2017

18. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk II

Öğr. Gör. Dilek ARLI ÇİL

Maltepe Üniversitesi

Locke ve Hume: Bilgide akılcılık ve deneycilik ayrımına değinilerek, bu dönemde etkili olan deneycilik düşüncesi bağlamında bilginin kökeni, sınırları ve yöntemi konuları, “deneyim”, “ide”, “hayal gücü” kavramları üzerinde durulacaktır. Ayrıca Locke’un ortaya koyduğu toplum sözleşmesi fikri ve bu fikrin aydınlanma düşüncesi ile ilişkisi ele alınacaktır.

11.02.2017

18. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk III

Öğr. Gör. Dilek ARLI ÇİL

Maltepe Üniversitesi

Bu oturumda, Rousseau’nun toplum sözleşmesi fikrine değinilecek ve Locke’un toplum sözleşmesi fikriyle benzerlik ve farklılıkları ortaya koyulacaktır. Ayrıca Rousseau’nun düşünceleri bağlamında “özgürlük” kavramının anlam ve önemi tartışılacaktır.

Bununla birlikte “Aydınlanma Nedir?” makalesinde bir bakıma aydınlanma düşüncesinin ilkelerini belirleyen Kant’ın aydınlanma tanımı ele alınacak ve filozofun hem bilgi hem de ahlak felsefesi bağlamında felsefe tarihine katmış olduğu yeni fikirler üzerinde durulacaktır.

18.02.2017

19. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk I

Doç. Dr. Kurtul GÜLENÇ

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

G. W. F. Hegel: Bu oturumda Alman idealist geleneğinin tepe noktası olarak değerlendirilen Hegel’in tin merkezli tarih felsefesi ele alınacaktır. Bu bağlamda bir yandan çoğunlukla Immanuel Kant’ın eleştirel felsefesi ile başlatılan Alman düşüncesinin izi sürülecek beri yandan da 19. yüzyılda etkili olan farklı tarih felsefeleri konu edilerek çok yönlü bir perspektifle felsefi bir değerlendirme yapılacaktır. Bu değerlendirmede evrenselci söylem ile tekilci söylemin tarih anlayışları karşılaştırılacaktır.

 

25.02.2017

19. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk II

Doç. Dr. Kurtul GÜLENÇ

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

Karl H. Marx: Bu oturumda kapitalist sistemin belki de bugüne kadarki en radikal eleştirisini yapmış olan Marx’ın felsefi, iktisadi ve politik düşünceleri ele alınacaktır. Düşünürün iktisadi, toplumsal ve siyasal alana dair çözümlemelerinin kaynağında temel bir felsefi problem dikkat çekmektedir: özgürlük problemi. Başlangıç yazılarından son dönem yazılarına kadar sürekliliğini koruyan bu problem kendisini farklı dolayımlarla açmaktadır. Bu eksende çalışmada Marx’ın görüşlerinin analizi özgürlük kavramı ekseninde kalınarak yapılacaktır.

04.03.2017

19. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk III

Doç. Dr. Kurtul GÜLENÇ

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

Friedrich Nietzsche: Bu oturumda günümüzde Aydınlanma düşüncesinin ve modernitenin radikal eleştirisi bağlamında yükselen postmodern düşüncenin etkili olmasında önemli bir rolü olan 19. yüzyıl filozof-şairi Nietzsche’nin Batı metafizik tarihine ve değerler sistemine yönelik eleştirel değerlendirmeleri ele alınacaktır. Bu eksende çalışmada gerçek anlamda bir oluş düşünürü olan Nietzsche’nin efendi ve köle ahlakı anlayışı, jeneolojik (soybilimsel) bakışı,  güç istenci kavramı, nihilizm sorunsallaştırması vb. gibi konular üzerinde yoğunlaşılacaktır.

11.03.2017

20. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk I

Doç. Dr. Güncel ÖNKAL

Maltepe Üniversitesi

Yorumsamacılık: 20. yüzyılın başta gelen sorunlarından bir tanesi “anlam” ve “anlamlandırma”dır. 20. yüzyıl felsefesinde hakikat problemi üzerinden analitik düşüncenin temel özelliklerine kısa bir giriş yapılacak, ardından “yorumsamacı” (hermeneutik) ekol üzerinde ve bu yüzyıl boyunca hayatta kalmış olan Gadamer’in söylemi üzerine yoğunlaşılacaktır.

18.03.2017

20. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk II

Doç. Dr. Güncel ÖNKAL

Maltepe Üniversitesi

Varoluşçuluk: 20. yüzyılın “anlam” arayışında belki de en ilgi çekici söylemini oluşturan, ancak kökenleri çok daha eskilere dayanan varoluşçuluk akımının Jean Paul Sartre felsefesi açısından konu edileceği bu oturumda varoluşçu düşüncenin izinde özgürlük, başkası, anlam, otantisite, gerçeklik, tutku, sorumluluk vb. gibi kavramlar sorgulanacaktır. Bu sorgulama katılımcıların da katkılarıyla dönemin edebiyat ve sanat yapıtları üzerinden gerçekleştirilecektir.

25.03.2017

20. Yüzyılda Felsefeye Yolculuk III

Doç. Dr. Güncel ÖNKAL

Maltepe Üniversitesi

Eleştirel Teori: 20. yüzyıl felsefesindeki “anlam” arayışının bugünkü sosyal bilimler metodolojisi ile kültür çalışmaları üzerindeki etkilerini anlamak için eleştirel teorinin dinamiklerine bir yolculuk yapacağız. Günümüz dünyasını daha özgürce anlamak için Horkheimer ve Adorno’nun iletişim, politik bilinç, insan ve kültür açıklamaları bu oturumda disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alınacaktır.